- Het Cantabrische labarum is een identiteitssymbool gebaseerd op pre-Romeinse schijfvormige stèles met tetrasquel-motieven.
- Over de oorsprong ervan bestaat een historisch debat, dat schommelt tussen moderne romantische reconstructies en de erfenis van de oude militaire standaard 'cantabrum'.
- De huidige visuele weergave bestaat uit een gouden tetraskelion op een paarse of granaatkleurige achtergrond.
Als je door de straten van Cantabrië in Spanje wandelt, zul je een ontwerp opmerken dat overal terugkomt: van tatoeages en stickers tot vlaggen op restaurants en auto's. We hebben het over de Cantabrische vlag , een symbool dat de nieuwsgierigheid van elke reiziger prikkelt en een diep gevoel van trots oproept bij degenen die in deze regio geboren zijn.
Maar wat is dit figuur dat eruitziet als een gouden wervelwind precies? Om het verhaal te begrijpen, moeten we teruggaan naar het verre verleden, naar de pre-Romeinse tijd, toen de Cantabriërs, bekend om hun strijdlust en veerkracht , in vochtige bossen leefden en fel vochten om hun grondgebied te verdedigen tegen de ambities van Rome.
De archeologische oorsprong: de stenen stèles
De visuele basis van het labarum is niet zomaar ontstaan; ze komt voort uit fascinerende archeologische vondsten, de zogenaamde discoïde stèles . Deze gigantische stenen, zoals de beroemde Barros-stèles, zijn monolithische schijven die verband houden met zonne- en maanculten. Sommige van deze stukken, daterend uit de 4e eeuw voor Christus, hebben een tetraskelion in het midden , in feite een swastika-kruis met gebogen armen, een veelvoorkomend decoratief motief in Keltische en Germaanse culturen van Noord-Europa.
Een indrukwekkend voorbeeld zijn de Lombera-stèles , die te zien zijn in het Museum voor Prehistorie en Archeologie van Cantabrië. De Barros-stèles, gelegen in Corrales de Buelnas, zijn ware stenen kolossen. Helaas lijden sommige van deze overblijfselen onder een gebrek aan goede conservering , waardoor ze worden aangetast door indringers die onherstelbare schimmelschade kunnen veroorzaken. Dit baart de lokale bevolking grote zorgen.
Het debat: Militair symbool of romantische reconstructie?
Hier wordt het controversieel. Sommigen beweren dat het labarum een directe weergave is van het cantabrum , een militaire standaard die de Cantabriërs gebruikten om zich in veldslagen te organiseren. De Romeinen, die bekend stonden om hun praktische instelling, zouden dit signaleringssysteem hebben overgenomen na de verovering van de regio in 19 v.Chr., en zelfs de figuur van de cantabrarii hebben gecreëerd , soldaten die verantwoordelijk waren voor het dragen van dergelijke standaarden.
Aan de andere kant geloven veel historici dat de huidige vlag eigenlijk een romantische en moderne reconstructie is . Zij stellen dat er geen exacte beschrijving is van hoe het origineel eruitzag en dat de hedendaagse versie – met de gouden tetrasquel op een paarse of granaatkleurige achtergrond – meer dient als symbool van regionale identiteit dan als een bewezen historisch feit. Deze discussie leidt tot verhitte debatten tussen degenen die de vlag zien als een symbool van verzet en degenen die het beschouwen als een recente uitvinding.
Labarus versus de officiële vlag
Het is belangrijk de lábaro niet te verwarren met de officiële vlag van Cantabrië. De officiële enseña, erkend in het autonomiestatuut, bestaat uit twee horizontale strepen, wit en rood , met het regionale wapen in het midden. Deze versie vindt zijn oorsprong in de 18e eeuw en werd in 1845 officieel vastgelegd, afgeleid van provinciale maritieme vlaggen.
- Cantabrische banier: Een populair, identiteitsbepalend en folkloristisch symbool, gebruikt in sportieve en culturele contexten.
- Officiële vlag: Institutionele weergave van de regionale overheid, met de kleuren wit en rood.
Hoewel het niet de officiële vlag van de staat is, erkende het parlement van Cantabrië de lábaro in 2016 als symbool van de identiteit van het volk . Daarom is het gebruikelijk om de vlag te zien wapperen in verschillende gemeenten, zoals Torrelavega, Camargo of Noja, waar de bevolking graag haar voorouderlijk erfgoed wil laten zien.
De connectie met het Romeinse Rijk en het christendom
Interessant genoeg had de term "labaro" in de Romeinse wereld ook een andere betekenis. In de 4e eeuw na Christus verving keizer Constantijn de heidense adelaar door de chrismon (de Griekse letters X en P), waarmee hij de christelijke keizerlijke labaro creëerde. Hoewel de etymologie tot verwarring kan leiden, richt de Cantabrische labaro zich op de esthetiek van het tetraskelion en de herinnering aan de volkeren van het noordelijke Iberisch schiereiland, waarmee hij zich onderscheidt van Constantijns religieuze standaard.
Of het nu gaat om een heropleving van oude militaire tactieken of om een artistieke expressie gebaseerd op millennia-oude stenen, het labarum blijft een centraal element van de lokale cultuur. Het verenigt de archeologie van schijfvormige stèles , de herinnering aan oorlogen tegen Rome en het hedendaagse verlangen om de essentie levend te houden van een volk dat zich nooit volledig heeft overgegeven.